Μια ξαφνική λάμψη στο πλάι του οπτικού πεδίου, νέα μαύρα στίγματα ή η αίσθηση ότι μια σκιά προχωρά μπροστά από το μάτι δεν είναι συμπτώματα που πρέπει να περιμένουν. Τα 5 σημάδια αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς βοηθούν να αναγνωρίσετε μια κατάσταση που χρειάζεται άμεση οφθαλμολογική εκτίμηση, γιατί ο χρόνος μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά τη διατήρηση της όρασης.
Ο αμφιβληστροειδής είναι το λεπτό, νευρικό στρώμα στο πίσω μέρος του ματιού που μετατρέπει το φως σε οπτική πληροφορία. Όταν αποκολλάται από τους ιστούς που τον υποστηρίζουν, η λειτουργία του διαταράσσεται. Η αποκόλληση δεν προκαλεί συνήθως πόνο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επικίνδυνη καθυστέρηση. Δεν σημαίνει ότι κάθε μυγάκι ή κάθε λάμψη είναι αποκόλληση, αλλά η ξαφνική εμφάνιση ή μεταβολή των συμπτωμάτων απαιτεί εξέταση από εξειδικευμένο οφθαλμίατρο.
5 σημάδια αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς
1. Ξαφνικές φωτεινές αναλαμπές
Οι φωτοψίες περιγράφονται συχνά ως μικρές αστραπές, σπίθες ή λάμψεις, κυρίως στην περιφέρεια της όρασης. Μπορεί να εμφανίζονται σε σκοτεινό χώρο, όταν κινείτε το μάτι ή ακόμη και με κλειστά βλέφαρα. Προκαλούνται όταν το υαλώδες σώμα, το διαυγές τζελ που γεμίζει το εσωτερικό του ματιού, ασκεί έλξη στον αμφιβληστροειδή.
Οι αναλαμπές από μόνες τους δεν επιβεβαιώνουν αποκόλληση. Μπορεί να σχετίζονται με οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς, μια συχνή μεταβολή με την ηλικία. Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις η έλξη δημιουργεί ρωγμή στον αμφιβληστροειδή. Η λεπτομερής εξέταση με διαστολή της κόρης είναι ο μόνος ασφαλής τρόπος να διαπιστωθεί εάν υπάρχει ρωγμή ή άλλη βλάβη που χρειάζεται προληπτική θεραπεία με laser.
2. Απότομη αύξηση σε μυγάκια ή μαύρα στίγματα
Τα μυγάκια είναι μικρές κουκκίδες, γραμμές, νημάτια ή σαν ιστός αράχνης που κινούνται μαζί με το βλέμμα, ιδιαίτερα όταν κοιτάζετε φωτεινή επιφάνεια. Λίγα, σταθερά μυγάκια είναι συχνά και δεν αποτελούν κατ’ ανάγκη λόγο ανησυχίας.
Αυτό που αλλάζει την αξιολόγηση είναι η αιφνίδια και έντονη αύξησή τους. Αν δείτε ξαφνικά πολλά νέα στίγματα, ένα σύννεφο από μικρά μαύρα σημεία ή κάτι που μοιάζει με βροχή από αιθάλη, χρειάζεται άμεσος έλεγχος. Το εύρημα μπορεί να υποδηλώνει αιμορραγία στο υαλώδες, η οποία μερικές φορές συνοδεύει μια ρωγμή αμφιβληστροειδούς.
3. Σκιά ή κουρτίνα στο οπτικό πεδίο
Η αίσθηση ότι κατεβαίνει μια σκοτεινή κουρτίνα, ότι υπάρχει πέπλο ή ότι χάνεται ένα τμήμα της περιφερικής όρασης είναι από τα πιο χαρακτηριστικά και επείγοντα σημεία. Η σκιά μπορεί να ξεκινά από πάνω, κάτω ή από μία πλευρά και να επεκτείνεται σταδιακά προς το κέντρο.
Σε αυτό το στάδιο δεν πρέπει να περιμένετε να περάσει από μόνο του, ούτε να οδηγήσετε εάν η όραση έχει επηρεαστεί. Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς είναι πιθανό να εξελίσσεται, ακόμη κι αν η κεντρική όραση παραμένει αρχικά καλή. Η ταχεία εξέταση επιτρέπει να σχεδιαστεί η κατάλληλη αντιμετώπιση πριν επηρεαστεί η ωχρά κηλίδα, η περιοχή που είναι υπεύθυνη για τη λεπτομερή, κεντρική όραση.
4. Θόλωση ή παραμόρφωση της όρασης
Η όραση μπορεί να γίνει ξαφνικά θολή, σαν να κοιτάζετε μέσα από νερό ή λεπτή ομίχλη. Άλλοι ασθενείς περιγράφουν παραμόρφωση των αντικειμένων, δυσκολία στην ανάγνωση ή αίσθηση ότι λείπει ένα κομμάτι από την εικόνα.
Η θόλωση έχει πολλές πιθανές αιτίες, από ξηροφθαλμία και καταρράκτη έως μεταβολές του υαλώδους. Όταν όμως είναι αιφνίδια, μονόπλευρη και συνδυάζεται με λάμψεις, νέα μυγάκια ή σκιά, πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επείγον οφθαλμολογικό σύμπτωμα. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν η κεντρική όραση αρχίζει να πέφτει, επειδή μπορεί να έχει επηρεαστεί η ωχρά.
5. Απώλεια τμήματος της περιφερικής όρασης
Μερικές φορές η αποκόλληση δεν γίνεται αντιληπτή ως σαφής κουρτίνα. Ο ασθενής μπορεί απλώς να σκοντάφτει σε αντικείμενα, να μην βλέπει καλά από μία πλευρά ή να αντιλαμβάνεται ότι το οπτικό πεδίο έχει στενέψει. Η αλλαγή μπορεί να είναι διακριτική στην αρχή, ιδιαίτερα όταν αφορά το ένα μόνο μάτι, επειδή το άλλο μάτι αντισταθμίζει μέρος της απώλειας.
Ένας απλός τρόπος να το παρατηρήσετε είναι να καλύψετε εναλλάξ κάθε μάτι και να συγκρίνετε την εικόνα. Αυτό δεν αντικαθιστά την ιατρική εξέταση και δεν πρέπει να καθυστερεί την αναζήτηση βοήθειας. Χρησιμεύει μόνο για να διαπιστώσετε εάν η αλλαγή αφορά κυρίως το ένα μάτι και να τη μεταφέρετε με ακρίβεια στον οφθαλμίατρο.
Ποιοι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Η αποκόλληση αμφιβληστροειδούς μπορεί να συμβεί σε κάθε ηλικία, όμως ο κίνδυνος δεν είναι ίδιος για όλους. Αυξάνεται σε άτομα με υψηλή μυωπία, μετά από τραυματισμό στο μάτι, μετά από χειρουργείο καταρράκτη ή όταν υπάρχει ιστορικό αποκόλλησης στο άλλο μάτι. Επίσης, σημαντικό ρόλο μπορεί να έχουν οικογενειακό ιστορικό, περιφερικές αλλοιώσεις του αμφιβληστροειδούς και ορισμένες φλεγμονώδεις ή συστηματικές παθήσεις.
Οι διαβητικοί ασθενείς χρειάζονται ιδιαίτερα συστηματική παρακολούθηση, καθώς η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια μπορεί να προκαλέσει διαφορετικό τύπο αποκόλλησης, έλκοντας τον αμφιβληστροειδή μέσω παθολογικών μεμβρανών. Η τακτική βυθοσκόπηση δεν προλαμβάνει όλες τις περιπτώσεις, αλλά μπορεί να αναδείξει ευρήματα που χρειάζονται παρακολούθηση ή θεραπεία.
Τι να κάνετε όταν εμφανιστούν συμπτώματα
Αν εμφανιστεί σκιά, κουρτίνα, ξαφνική απώλεια όρασης ή συνδυασμός αναλαμπών και πολλών νέων μυγών, επικοινωνήστε άμεσα με εξειδικευμένο οφθαλμίατρο ή με εφημερεύουσα οφθαλμολογική υπηρεσία. Μην περιμένετε το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού και μην θεωρήσετε ότι η απουσία πόνου αποκλείει το επείγον.
Η διάγνωση γίνεται με πλήρη οφθαλμολογικό έλεγχο και σχολαστική εξέταση του βυθού μετά από διαστολή της κόρης. Αν η εικόνα του αμφιβληστροειδούς δεν είναι καθαρή λόγω αιμορραγίας ή θόλωσης, μπορεί να χρειαστεί υπερηχογράφημα οφθαλμού. Η επιλογή θεραπείας εξαρτάται από το αν υπάρχει μόνο ρωγμή, από την έκταση και τη θέση της αποκόλλησης, από την κατάσταση της ωχράς και από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ματιού.
Η θεραπεία καθορίζεται από το στάδιο και το είδος της βλάβης
Μια ρωγμή που εντοπίζεται έγκαιρα, πριν εξελιχθεί σε αποκόλληση, μπορεί σε αρκετές περιπτώσεις να περιχαρακωθεί με laser ή κρυοπηξία. Όταν ο αμφιβληστροειδής έχει ήδη αποκολληθεί, απαιτείται συνήθως χειρουργική αντιμετώπιση. Ανάλογα με το περιστατικό, οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν υαλοειδεκτομή, τοποθέτηση αερίου ή σιλικόνης μέσα στο μάτι και, σε επιλεγμένες περιπτώσεις, εξωσκληρική επέμβαση.
Δεν υπάρχει μία ίδια λύση για όλους. Η σωστή τεχνική επιλέγεται με βάση την ακριβή ανατομία του προβλήματος, την παρουσία πολλαπλών ρωγμών, προηγούμενα χειρουργεία, την κατάσταση του φακού και τις ανάγκες του ασθενούς. Η εμπειρία στη χειρουργική του αμφιβληστροειδούς είναι ουσιαστική όχι μόνο για την επέμβαση, αλλά και για τον εξατομικευμένο σχεδιασμό, την παρακολούθηση και την έγκαιρη αντιμετώπιση πιθανών επιπλοκών.
Γιατί η έγκαιρη εξέταση προστατεύει την όραση
Η πρόγνωση επηρεάζεται σημαντικά από το αν η ωχρά κηλίδα παραμένει προσκολλημένη. Όσο νωρίτερα αναγνωρίζεται μια ρωγμή ή μια αρχόμενη αποκόλληση, τόσο περισσότερες δυνατότητες υπάρχουν για αποτελεσματική αντιμετώπιση με στόχο τη διατήρηση της λειτουργικής όρασης. Ακόμη και μετά από επιτυχή χειρουργική αποκατάσταση, η τελική όραση διαφέρει από ασθενή σε ασθενή και εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
Η ασφάλεια ξεκινά από το να μην αγνοήσετε μια ξαφνική αλλαγή στην όραση. Αν κάτι νέο εμφανιστεί στο οπτικό σας πεδίο, η σωστή κίνηση δεν είναι η αναμονή, αλλά η άμεση, προσεκτική εκτίμηση από οφθαλμίατρο με εξειδίκευση στον αμφιβληστροειδή.
