Η ξαφνική εμφάνιση μαύρων στιγμάτων, «ιστών αράχνης» ή μιας σκοτεινής σκιάς στην όραση μπορεί να είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Το ερώτημα «πώς αντιμετωπίζεται αιμορραγία υαλοειδούς» δεν έχει μία ίδια απάντηση για όλους, επειδή η σωστή θεραπεία καθορίζεται κυρίως από την αιτία της αιμορραγίας και από την κατάσταση του αμφιβληστροειδούς. Σε ορισμένες περιπτώσεις αρκεί στενή παρακολούθηση. Σε άλλες, απαιτείται άμεση θεραπεία με laser, ενδοβολβική έγχυση ή χειρουργική υαλοειδεκτομή.
Η αιμορραγία στο υαλοειδές δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα απλό σύμπτωμα που θα περάσει από μόνο του. Το αίμα μπορεί να εμποδίζει τον οφθαλμίατρο να δει καθαρά τον βυθό και να κρύβει μια ρωγμή ή αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, καταστάσεις στις οποίες ο χρόνος έχει ουσιαστική σημασία για τη διατήρηση της όρασης.
Τι είναι η αιμορραγία υαλοειδούς
Το υαλοειδές είναι το διαυγές, ζελατινώδες υλικό που γεμίζει το εσωτερικό του ματιού, ανάμεσα στον φακό και τον αμφιβληστροειδή. Όταν μικρή ή μεγαλύτερη ποσότητα αίματος περάσει σε αυτόν τον χώρο, η όραση θολώνει. Η ενόχληση μπορεί να κυμαίνεται από λίγα κινητά στίγματα έως έντονη θόλωση, σαν να κοιτάζει κανείς μέσα από καπνό ή σκούρο πέπλο.
Συνήθως δεν προκαλεί πόνο. Η απουσία πόνου, όμως, δεν δείχνει ότι το περιστατικό είναι ήπιο. Ειδικά όταν η θόλωση εμφανίζεται αιφνίδια, συνοδεύεται από λάμψεις ή από αίσθηση ότι «κατεβαίνει κουρτίνα» στο οπτικό πεδίο, χρειάζεται άμεση εξειδικευμένη οφθαλμολογική εξέταση.
Οι συχνότερες αιτίες που καθορίζουν τη θεραπεία
Η οπίσθια αποκόλληση υαλοειδούς είναι συχνή με την ηλικία. Καθώς το υαλοειδές απομακρύνεται από τον αμφιβληστροειδή, μπορεί να ασκήσει έλξη σε ένα σημείο και να προκαλέσει μικρή ρωγμή. Αν τραυματιστεί ένα αγγείο, εμφανίζεται αιμορραγία. Η προτεραιότητα τότε είναι να εντοπιστεί ή να αποκλειστεί η ρωγμή, επειδή μπορεί να εξελιχθεί σε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς.
Η διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια αποτελεί επίσης συχνό αίτιο. Σε πιο προχωρημένα στάδια, αναπτύσσονται παθολογικά, εύθραυστα αγγεία στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς ή του οπτικού νεύρου. Αυτά μπορούν να αιμορραγήσουν χωρίς προειδοποίηση. Αντίστοιχη εικόνα μπορεί να προκύψει μετά από φλεβική απόφραξη του αμφιβληστροειδούς, ενώ τραύμα στο μάτι, υψηλή μυωπία και ορισμένες αγγειακές παθήσεις χρειάζονται επίσης προσεκτική διερεύνηση.
Η λήψη αντιπηκτικών ή αντιαιμοπεταλιακών φαρμάκων μπορεί να επηρεάσει την έκταση μιας αιμορραγίας, αλλά δεν αποτελεί συνήθως τη μοναδική εξήγηση. Τα φάρμακα αυτά δεν πρέπει να διακόπτονται χωρίς συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό που τα έχει συστήσει. Πρέπει πρώτα να βρεθεί η οφθαλμολογική αιτία και να γίνει συντονισμένη αξιολόγηση του συνολικού κινδύνου για τον ασθενή.
Πώς αντιμετωπίζεται η αιμορραγία υαλοειδούς στην πράξη
Η πρώτη και καθοριστική θεραπευτική πράξη είναι η ακριβής διάγνωση. Γίνεται έλεγχος της οπτικής οξύτητας, μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και λεπτομερής εξέταση του βυθού μετά από διαστολή της κόρης. Όταν το αίμα επιτρέπει ορατότητα, ελέγχεται σχολαστικά η περιφέρεια του αμφιβληστροειδούς για ρωγμές, αποκόλληση ή παθολογικά αγγεία.
Αν η θόλωση είναι πυκνή και ο βυθός δεν φαίνεται επαρκώς, το υπερηχογράφημα Β-scan είναι ιδιαίτερα χρήσιμο. Μπορεί να αναδείξει αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, αποκόλληση υαλοειδούς, έλξεις ή άλλες αλλοιώσεις πίσω από την αιμορραγία. Η εξέταση αυτή δεν αντικαθιστά τον επανέλεγχο. Καθώς το αίμα υποχωρεί, η εικόνα του αμφιβληστροειδούς μπορεί να γίνει σαφέστερη και να αποκαλύψει ευρήματα που αρχικά δεν ήταν ορατά.
Παρακολούθηση όταν ο αμφιβληστροειδής είναι ασφαλής
Όταν δεν υπάρχει ρωγμή, αποκόλληση ή ενεργή αγγειακή βλάβη που απαιτεί άμεση παρέμβαση, η αιμορραγία μπορεί να απορροφηθεί σταδιακά. Η διαδικασία συχνά διαρκεί εβδομάδες ή και μήνες, ανάλογα με την ποσότητα του αίματος και τα χαρακτηριστικά του ματιού. Η βελτίωση της όρασης δεν είναι πάντοτε γραμμική: τα αιωρούμενα στίγματα μπορεί να αλλάζουν θέση ή να γίνονται προσωρινά πιο ενοχλητικά καθώς το αίμα καθαρίζει.
Η παρακολούθηση δεν σημαίνει παθητική αναμονή. Περιλαμβάνει συγκεκριμένα επανεξεταστικά διαστήματα, αξιολόγηση της πορείας της αιμορραγίας και επανάληψη της εξέτασης του αμφιβληστροειδούς. Οι οδηγίες για δραστηριότητα, θέση ύπνου και επιστροφή στην οδήγηση δίνονται εξατομικευμένα. Δεν είναι σωστό να εφαρμόζεται η ίδια σύσταση σε κάθε ασθενή.
Laser και ενδοβολβικές θεραπείες
Αν βρεθεί ρωγμή αμφιβληστροειδούς χωρίς αποκόλληση, η φωτοπηξία με laser μπορεί να δημιουργήσει μια προστατευτική ουλή γύρω από αυτήν και να μειώσει τον κίνδυνο εξέλιξης σε αποκόλληση. Η θεραπεία δεν καθαρίζει άμεσα το αίμα από το υαλοειδές, αλλά αντιμετωπίζει την επικίνδυνη αιτία που το προκάλεσε.
Στη διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια ή σε ορισμένες φλεβικές αποφράξεις, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει παναμφιβληστροειδική φωτοπηξία με laser και, κατά περίπτωση, ενδοβολβικές ενέσεις. Στόχος είναι να περιοριστεί η δράση των παθολογικών αγγείων, να μειωθεί ο κίνδυνος νέας αιμορραγίας και να προστατευθεί ο αμφιβληστροειδής μακροπρόθεσμα. Η επιλογή και η σειρά των θεραπειών εξαρτώνται από το αν υπάρχει ορατότητα για laser, από την έκταση της ισχαιμίας και από την παρουσία έλξεων στο υαλοειδές.
Πότε χρειάζεται υαλοειδεκτομή
Η υαλοειδεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση του υαλοειδούς μαζί με το αίμα που εμποδίζει την όραση και την πρόσβαση στον αμφιβληστροειδή. Μπορεί να προταθεί όταν η αιμορραγία είναι πυκνή και δεν υποχωρεί σε εύλογο διάστημα, όταν δεν επιτρέπει ασφαλή έλεγχο του αμφιβληστροειδούς ή όταν συνυπάρχει αποκόλληση, ρωγμή, έντονες υαλοαμφιβληστροειδικές έλξεις ή προχωρημένη παραγωγική διαβητική αμφιβληστροειδοπάθεια.
Ο χρόνος της επέμβασης δεν είναι ίδιος σε κάθε περίπτωση. Μια πρόωρη επέμβαση μπορεί να είναι απαραίτητη όταν υπάρχει υποψία σοβαρής υποκείμενης βλάβης. Από την άλλη πλευρά, όταν ο υπερηχογραφικός έλεγχος είναι καθησυχαστικός και η αιμορραγία αναμένεται να καθαρίσει, η παρακολούθηση μπορεί να αποφύγει μια χειρουργική πράξη που δεν είναι αναγκαία. Η απόφαση απαιτεί εμπειρία στη χειρουργική του υαλοειδούς και του αμφιβληστροειδούς, καθώς και σαφή ενημέρωση για τα οφέλη και τους πιθανούς κινδύνους.
Τι να κάνει ο ασθενής μέχρι την εξέταση
Η ξαφνική θόλωση της όρασης, οι πολλές νέες μυοψίες ή οι λάμψεις δεν πρέπει να περιμένουν το επόμενο προγραμματισμένο ραντεβού. Χρειάζεται επικοινωνία με εξειδικευμένο οφθαλμίατρο άμεσα, ιδανικά την ίδια ημέρα. Αν υπάρχει σκιά σαν κουρτίνα, σημαντική πτώση όρασης ή πρόσφατο τραύμα, η αξιολόγηση είναι επείγουσα.
Μέχρι να γίνει η εξέταση, αποφύγετε την οδήγηση εφόσον η όραση δεν είναι ασφαλής και μην πιέζετε ή τρίβετε το μάτι. Μην ξεκινάτε κολλύρια ή άλλα φάρμακα με σκοπό να «διαλύσετε» την αιμορραγία, γιατί τέτοια θεραπεία δεν υπάρχει και μπορεί να καθυστερήσει η σωστή διάγνωση. Η ουσιαστική ασφάλεια προκύπτει από τον έγκαιρο έλεγχο της αιτίας, όχι από την αναμονή μέχρι να καθαρίσει η εικόνα.
Η αιμορραγία υαλοειδούς μπορεί να είναι αναστρέψιμη, αλλά χρειάζεται να αντιμετωπίζεται με τη σοβαρότητα που αρμόζει σε ένα πιθανό πρόβλημα του αμφιβληστροειδούς. Με προσωπική αξιολόγηση, επαναλαμβανόμενο έλεγχο όταν απαιτείται και θεραπεία προσαρμοσμένη στο συγκεκριμένο εύρημα, η πορεία μπορεί να σχεδιαστεί με ασφάλεια και καθαρούς στόχους για την όραση.
